Spółki komunalne w mętnej wodzie

autor zdjęcia: mat.pras.

źródło: Rzeczpospolita

O tym, że Skarb Państwa nie radzi sobie z zarządzaniem i kontrolą nad własnymi spółkami, wiemy od dawna. Afera w Szpitalu Południowym rzuca światło na systemowe problemy także w sektorze spółek komunalnych.

Mamy w Polsce około 3000 spółek komunalnych, około tysiąca więcej niż dwie dekady temu. Sama stolica jest właścicielem ponad 20 jednoosobowych spółek handlowych i posiada udziały w kolejnych pięciu. Zwłaszcza w mniejszych gminach spółki komunalne to często najwięksi pracodawcy lokalni. Rozmnożenie spółek w samorządzie to efekt przekształcania dawnych zakładów budżetowych czy samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. To zjawisko korporatyzacji samorządu znane jest nie tylko w Polsce, ale upowszechniło się w całej Europie jako przejaw kopiowania przez sektor publiczny mechanizmów i form zarządzania właściwych dla prywatnego biznesu.

Nie było nigdy tajemnicą, że moda na spółki komunalne nie wynika tylko z przekonania, że korporacyjna formuła działania będzie sprzyjała bardziej efektywnemu gospodarowaniu. Spółki są bowiem zasadniczo wyjęte z reżimu sektora finansów publicznych, co oznacza luźniejsze rygory w zakresie kontroli zewnętrznej czy przejrzystości funkcjonowania. Rozwijając sektor spółek komunalnych „zapomnieliśmy” o rozciągnięciu na nie odpowiednich mechanizmów kontrolnych.

Przykładowo, wciąż nie jest do końca jasne, czy spółki komunalne w jakikolwiek sposób mogą być kontrolowane...